Klasyczne szybowce SZD podczas weekendu jubileuszowego

Jako pierwszego uczestnika prezentujemy wyjątkowy szybowiec – IS-A „Salamandra”. 🦎 Wyjątkowy nie tylko ze względu na swoją historię, ale też dlatego, że zapoczątkował rodzinę szybowców z Bielska.

Po wojnie polskie szybownictwo praktycznie nie istniało – brak sprzętu, dokumentacji, zniszczona infrastruktura. A jednak… „Salamandra” powróciła.

Dzięki jednemu ocalałemu egzemplarzowi, odnalezionemu w stodole niedaleko Bielska. W Instytucie Szybownictwa (późniejszym SZD) udało się odtworzyć całą dokumentację. Już w 1946 roku szybowiec znów wzbił się w powietrze, stając się podstawą szkolenia całego pokolenia pilotów.

Dziś historia zatacza koło 💫
Podczas jubileuszu zobaczycie w locie wiernie odtworzony egzemplarz, który na co dzień lata w Aeroklubie Gliwickim – również w trakcie uroczystej powietrznej parady!

Wśród uczestników zlotu nie mogło zabraknąć prawdziwej legendy akrobacji – szybowca SZD-21-2 „Kobuz 3”. To konstrukcja, która wyniosła polskich pilotów na światowy poziom w akrobacji.

„Kobuz 3” powstał jako następca IS-4„Jastrzębia”, o którym jeszcze wspomnimy. W SZD w Bielsku-Białej dopracowano go tak, aby sprostał rosnącym wymaganiom akrobacji szybowcowej. Szybowiec ten pozwalał pilotowi na precyzyjne i dynamiczne wykonywanie nawet najbardziej złożonych ewolucji.

To właśnie na Kobuzach polscy piloci na arenie międzynarodowej zdobywali czołowe miejsca w zawodach akrobacji szybowcowej, a Polska na dobre do dnia dzisiejszego zagościła w światowej czołówce tej dyscypliny.

Dziś futurystycznie wyglądający „Kobuz 3” to nie tylko kawał historii techniki, ale też symbol epoki, w której precyzja, odwaga i umiejętności pilotów szły w parze z doskonałą polską myślą konstrukcyjną.

SZD-24 „Foka” to jedna z ikon polskiego szybownictwa wyczynowego, którą zobaczycie na zlocie.

Powstała w Szybowcowym Zakładzie Doświadczalnym SZD Allstar PZL Glider w Bielsku-Białej jako nowoczesna, jednomiejscowa konstrukcja wyczynowa, która szybko zwróciła uwagę swoimi osiągami i elegancką sylwetką. „Foka” była pierwszą z całej rodziny szybowców, która wyznaczyła nowy kierunek rozwoju polskich konstrukcji.

Na „Fokach” polscy piloci odnosili sukcesy w zawodach międzynarodowych, a sama konstrukcja stała się symbolem ambicji i możliwości polskiego szybownictwa lat 60.

Następcą Foki była jej głęboka modernizacja SZD-32 "Foka 5" a zwieńczeniem tej linii, SZD-36 „Cobra”, która kontynuowała idee zapoczątkowane właśnie przez „Fokę”.;

Wszystkie te trzy konstrukcje będzie można zobaczyć i porównać podczas zlotu.

Wśród uczestników zlotu pojawi się także mniej znana, ale bardzo interesująca konstrukcja – SZD-15 „Sroka”.

Powstała na początku lat 50. w Bielsku-Białej jako jednomiejscowy szybowiec szkolno-treningowy. Choć „Sroka” nie trafiła do masowej produkcji – powstała jedynie w krótkiej serii, przez co dziś należy do rzadziej spotykanych polskich szybowców z tamtego okresu – stanowi ciekawy etap rozwoju powojennego szybownictwa w Polsce.

Podczas zlotu będziecie mogli zobaczyć wyjątkowy egzemplarz tego szybowca – w pełni sprawny i zdatny do lotu. To rzadka okazja, by zobaczyć „Srokę” nie tylko z bliska, ale także w jej naturalnym środowisku, czyli w powietrzu.

„Sroka” pojawi się dzięki uprzejmości Bartek Kot i Muzeum Szybownictwa Polskiego, które dba o zachowanie i przywracanie do życia takich unikatowych konstrukcji.

W ramach jubileuszowego zlotu szybowców SZD szczególne miejsce zajmuje legendarna SZD-12 "Mucha" 100 – jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich szybowców treningowo-wyczynowych lat 50.

Konstrukcja opracowana w 1953 roku była rozwinięciem wcześniejszej IS-2 „Mucha-ter”, łącząc sprawdzoną aerodynamikę z nowocześniejszym kadłubem i udoskonalonym wyposażeniem kabiny. Prototyp oblatano 14 listopada 1953 roku, a szybowiec szybko trafił do produkcji seryjnej i stał się podstawowym sprzętem polskich aeroklubów.

„Mucha 100” wyróżniała się bardzo dobrymi osiągami jak na swoje czasy – dzięki czemu ustanowiono na niej wiele rekordów. Była ceniona przez pilotów za przyjemne własności pilotażowe i precyzję sterowania.

Na jubileuszowym zlocie szybowców SZD pojawił się prawdziwy unikat – SZD-40X „Halny”. To jedyny zbudowany egzemplarz tego szybowca, co czyni go wyjątkowym w skali światowej.

„Halny” został zaprojektowany na początku lat 70. jako eksperymentalny, dwumiejscowy szybowiec wyczynowy. Jego głównym zadaniem było przetestowanie nowych rozwiązań konstrukcyjnych oraz zdobycie doświadczeń potrzebnych do stworzenia w przyszłości nowoczesnego szybowca wysokowyczynowego. Ciekawostką jest brak przyrządów oraz układów sterowania z przedniego miejsca, Halnego można pilotować tylko z tylnej kabiny.

Dziś „Halny” to nie tylko rzadki widok, ale też ważny symbol rozwoju polskiej myśli szybowcowej.

Zdjęcie: Marcin Sigmund